Osteoporoza - choroba kości.


Osteoporoza - nazwa tej choroby wywodzi się z połączenia dwóch wyrazów- osteon (kość) oraz porus (ubytek). Istotą tego schorzenia jest więc ubytek masy kostnej, spowodowany stopniowym zmniejszaniem się gęstości kości. Tkanka kostna staje się przez to coraz mniej wytrzymała, może przeciwstawiać się coraz to mniejszemu oporowi, co prowadzi do częstych złamań.

Złamania osteoporotyczne  charakteryzują się tym, że ich przyczyną są niewielkie upadki, które u zdrowego człowieka, z prawidłową gęstością tkanki kostnej, nie spowodowałyby uszczerbku na zdrowiu.  Jest to najczęściej upadek z  pozycji stojącej, z wysokości nie przewyższającej wzrostu chorego, najczęściej nieprzekraczającej 1 metra. Charakterystyczne są również miejsca złamania. Kości zwykle łamią się w jednym z trzech miejsc:

  • dystalny odcinek kości promieniowej (okolica nadgarstka)
  • proksymalny odcinek kości udowej (najczęściej szyjka i krętarz kości udowej)
  • trzony kręgosłupa

Co ciekawe, miejsce złamania często związane jest z wiekiem, a co za tym idzie z mechanizmem upadku. U młodszych osób częściej łamią się kości przedramienia, ponieważ upadek często spowodowany jest potknięciem, przy czym broniąc się przed nim wyciągają one ręce ku przodowi, podpierając się, przez co cały ciężar ciała spoczywa na nadgarstkach. Starsi ludzie natomiast upadają zwykle z powodu zaburzeń równowagi, ortostatycznych spadków ciśnienia (powodują one zawroty głowy podczas wstawania). Chorzy przewracają się wówczas najczęściej na bok, przez co największe obciążenie przypada na krętarz (najbardziej wystający w bok, wyczuwalny wyrostek kostny na udzie) i szyjkę kości udowej.

Złamania są niestety najczęściej dopiero pierwszym objawem choroby. Osteoporozę zwiastować mogą również bóle kostne, które jednak często są lekceważone, zrzucane na karb starości i wiążących się z nią zmian zwyrodnieniowych. Bóle dotyczą często kręgosłupa, a także kości długich, poddawanych dużym obciążeniom.  Również obniżenie wzrostu z towarzyszącą, rozwijającą się kifozą piersiową(tzw. garb starczy) może wskazywać na początek osteoporozy. Często choroba ta bywa rozpoznawana przypadkowo, podczas badań obrazowych wykonywanych z innych przyczyn, wykazujących jednak charakterystyczne zmiany.  Niestety osteoporoza dostrzegalna na zdjęciach rentgenowskich jest już zwykle zaawansowana.

Skoro choroba ta rozwija się skrycie i tak łatwo jest przegapić jej początek, szczególnie warto pomyśleć o profilaktyce. Jakie są więc kluczowe czynniki ryzyka tej choroby?

  • menopauza ? to najczęstsza, a jednocześnie najbardziej znana i kojarząca się z osteoporozą przyczyna. Gdy kobieta przestaje miesiączkować, oznacza to, że czynność jej jajników powoli wygasa ? produkują one mniej żeńskich hormonów ? estrogenów, a to one właśnie mają ochronny wpływ na nasze kości. Także ich niedobór  spowodowany innymi czynnikami prowadzi do osteoporozy ? np. stan po usunięciu jajników, późne pokwitanie, czy przedłużony brak miesiączki z powodu anoreksji.
  • predyspozycja rodzinna ? czynniki genetyczne również tutaj odgrywają ważną rolę. Zwłaszcza złamania bliższego końca kości udowej u rodziców powinny budzić naszą czujność.
  • czynniki demograficzne ? zaawansowany wiek, niedowaga (BMI<18), rasa biała i żółta
  • nieprawidłowe odżywianie i styl życia ? chyba każdy z nas wie, że wapń jest podstawowym minerałem w budowie kości. Oprócz niedoboru wapnia, do osteoporozy prowadzić mogą także niedobory białka, magnezu, fosforu, cynku. Ważna jest aktywność fizyczna ? brak ruchu przyspiesza utratę tkanki kostnej. Niedobór witaminy D, która odpowiada za wchłanianie wapnia i równowagę wapniowo-fosforanową również może być istotnym czynnikiem sprawczym.
  • choroby - szczególnie narażeni są chorzy z zaburzeniami hormonalnymi ? nadczynnością przytarczyc (przytarczyce produkują wówczas nadmiar parathormonu, który powoduje utratę wapnia z kości), nadczynnością nadnerczy (za osteoporozę odpowiada nadprodukcja kortyzolu, którego nadmiar występuje także w stresie oraz podczas przewlekłej kuracji dużymi dawkami glikokortykosteroidów).

Drugą, szczególnie narażoną grupą są chorzy na niewydolność nerek, wątroby (w nerkach oraz w wątrobie następuje hydroksylacja witaminy D, czyli jej przekształcenie w aktywną formę). 
Osteoporoza towarzyszy często także nowotworom, które są miejscem ekotopowej produkcji wspomnianego już parathormonu).

Jak możemy ustrzec się przed chorobą?
Najprostszym, a jednocześnie najtańszym sposobem jest dobrze zbilansowana dieta, zapewniająca przede wszystkim odpowiednią ilość białka, wapnia i witaminy D. Najlepszym źródłem wapnia są mleko i jego przetwory (zalecane spożycie dla osoby dorosłej to 1200 mg na dobę). Aby witamina D była aktywna musi ulec wspomnianej już hydroksylacji ? jej pierwszy etap zachodzi w skórze, a kolejne dwa w wątrobie i nerkach.  Czynnikiem niezbędnym do pierwszego, zachodzącego w skórze przekształcenia jest światło UV ? należy więc jak najwięcej przebywać na słońcu(zaleca się co najmniej 20min. na dobę). Dlatego też osoby o jasnej karnacji, nieopalające się, zwłaszcza w zimie, powinny wzbogacić swoją dietą o suplementy z aktywna witaminą D dostępne w aptece. Należy unikać pokarmów ograniczających wchłanianie wapnia, tj. szpinaku i innych warzyw zawierających kwas szczawiowy, otręb pszennych. Jeśli chodzi o styl życia ważna jest aktywność fizyczna ? szczególnie chodzi o wysiłek angażujący cały układ szkieletowy, np. taniec, aerobik. Takie sporty jak jazda rowerem, pływanie mają mniejsze znaczenie. Rezygnacja z używek takich jak alkohol i palenie tytoniu również pomoże zapobiec osteoporozie.

 

Data dodania: 26.09.2013 15:27

Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką dotyczącą cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.
Zamknij
pixel